Năm Thành Hóa thứ mười chín, tháng Chạp.
Cuối năm sắp đến, bất luận là quan lại quyền quý hay dân thường, ai nấy đều bận rộn chuẩn bị cho tết. Nhà nào giàu sang dư dả thì tất nhiên phải chuẩn bị lễ vật cho thân bằng quyến thuộc; nhà nào túng thiếu thì cũng không tiếc bỏ ra chút tiền còn lại để mua rượu thịt qua năm; kẻ ở xa quê thì đã sớm cho người mang quà cùng thư tín lên đường; người ở gần thì cũng đã về đến nửa đường.
Tuyết bay như bông, rơi lả tả khắp nơi. Trong màn tuyết mênh mang ấy, phủ họ Trương ở huyện Hứng Tế, phủ Hà Gian, lại chẳng có chút không khí đoàn viên vui tết như thường nhân. Tộc trưởng họ Trương là Trương Tấn, đã gần sáu mươi, tóc bạc hoa râm, lúc này đang đứng trước cổng phủ, đích thân tiễn người cháu là Trương Loan. Trong mắt ông mang theo nỗi không nỡ:
“ Lai Chiêm (tự của Trương Loan), hôm nay nhất định phải khởi hành sao? Trời lạnh thế này, cách tết cũng chẳng còn bao lâu, chi bằng đợi qua năm hãy đi?”
“Ân tình của bá phụ, Loan nhi ghi tạc trong lòng.” Trương Loan tràn đầy kính cẩn, nhưng trong mắt lại lóe lên sự kiên định, “Mười mấy năm qua, kẻ bất hiếu này nhiều lần thi hỏng, uổng phí bao ngày tháng. Nếu chẳng nhờ bá phụ kiên nhẫn dạy dỗ, nâng đỡ không bỏ rơi, e rằng cháu đã sớm bỏ dở con đường học vấn. Nay may mắn có được lối đi, cháu nguyện dốc hết toàn lực, không phụ kỳ vọng của bá phụ.”
Trương Tấn khẽ than, liếc sang trưởng tôn Trương Thầm đang dìu mình:
“Ngươi đã quyết chí, lão phu cũng lấy làm vui mừng. Quá ham yên ổn ở nhà thì khó có ngày tiến bộ. Đi đi, đường từ đây đến kinh sư chỉ hai ba ngày, trận tuyết này chẳng ngăn được bước chân các ngươi. Sau khi dừng chân, chớ quên cho người hồi báo bình an.”
“Vâng.” Trương Loan cung kính hành lễ, lại dặn dò đệ đệ Trương Nhạc và biểu điệt Trương Thầm:
“Ta rời nhà rồi, trong phủ nhờ hai đệ chăm lo, phụng dưỡng bá phụ bá mẫu cho chu toàn.”
Hai người vội đáp ứng. Sau đó, Trương Loan khuyên Trương Tấn nên vào nhà nghỉ ngơi, khỏi tiễn thêm. Trương Tấn tuổi đã cao, không chịu được giá rét, bèn gật đầu trở vào. Chỉ còn Trương Nhạc và Trương Thầm đứng nhìn Trương Loan bước lên cỗ xe ngựa phủ kín. Roi ngựa khẽ quất, hơn mười cỗ xe nghiền nát băng tuyết, rầm rập hướng về phía bắc.
Trong một chiếc xe ngựa phủ đầy tuyết trắng, một thiếu nữ dung mạo tú lệ khẽ đẩy cửa sổ, nhìn về phía phủ Trương dần xa. Tuyết bay dày đặc, bóng người trước cổng chẳng mấy chốc đã mờ nhòe, cả tòa phủ quen thuộc cũng dần bị tuyết trắng che khuất. Trời đất mênh mông, phảng phất chỉ còn lại đoàn xe ngựa lầm lũi tiến bước.
Dù trong xe có lò sưởi, nhưng gió lạnh xuyên qua khe cửa vẫn đủ xua đi hơi ấm, khiến nàng khẽ rùng mình. Tỳ nữ vội khuyên:
“Cô nương, ngoài kia tuyết gió mịt mù, cũng chẳng có cảnh gì đáng xem. Xin đóng cửa lại thôi, kẻo lỡ nhiễm phong hàn thì sao?”
“Đây là lần đầu ta rời nhà, khó tránh có chút ngẩn ngơ.” Thiếu nữ mỉm cười, ngoan ngoãn khép lại cửa sổ.
Nàng dung nhan diễm lệ, không cười thì đôi mắt như làn nước, gợi lòng thương xót; khi cười lại thêm vài phần linh động, khiến người ta vừa gặp đã sinh lòng thân cận. Người ở bên nàng, khó tránh cũng mỉm cười theo.
Song, hai nha hoàn hầu cận tuy thân thiết, nhưng chẳng bao giờ dám thất lễ. Không ai hiểu rõ hơn các nàng: chủ tử quả có tính tình hiền hòa, song tuyệt không phải kẻ yếu đuối. Chỉ cần thuận theo quy củ nàng đặt ra thì sống thoải mái hơn bất kỳ ai; nhưng một khi phạm vào, nàng tất có cách trừng phạt.
Thiếu nữ nhận lò sưởi tay, hơi ấm nhanh chóng xua đi cái lạnh buốt nơi ngón tay. Nàng khép hờ mi mắt, chỉnh lại chiếc áo choàng gấm xanh mà nha hoàn vừa khoác thêm. Người hầu vốn rất hiểu tâm ý nàng, luôn săn sóc chu đáo. Nhưng, các nàng nào hay biết, đối với Trương phủ, lòng nhớ thương của nàng vốn không sâu đậm. Cả nhà cùng vào kinh, nàng e rằng so với bất kỳ ai đều thêm phần hân hoan, tràn ngập mong chờ.
Bởi lẽ, kẻ đã quen tiêu dao tự tại, sao có thể bằng lòng bó mình trong chốn khuê phòng, cả đời không bước ra khỏi một huyện nhỏ nhoi? —— Kinh sư, Bắc Kinh… Không biết nơi đô thành này, có để lại chút hình bóng quen thuộc nào trong ký ức của nàng?
Huyện Hứng Tế, phủ Hà Gian, thuộc sự quản hạt của Bắc Trực Lệ. Cái gọi là Bắc Trực Lệ, chính là vùng đất trực thuộc kinh sư, trọng địa quanh kinh kỳ. Từ Hứng Tế đến kinh sư chỉ bốn trăm dặm, ngày thường đi xe ngựa chỉ hai ngày là tới. Nay tuyết lớn ngăn trở, lại phải lưu tâm chăm sóc gia quyến, đường đi vất vả hơn, song chỉ bốn ngày, cả nhà Trương Loan đã vào đến kinh thành.
Sáng ngày mồng năm, Trương Loan nghe thấy bên ngoài có tùy tùng bẩm báo:
“Nhị lão gia, phía trước chính là Kinh sư rồi.”
Đối với nơi đô thành này, hắn vốn chẳng xa lạ. Từ khi còn là thiếu niên thi đỗ tú tài, cứ cách ba năm, hắn lại đến kinh thành, vào cống viện dự kỳ thi hương mùa thu. Tiếc là liên tiếp năm sáu lần đều trượt, để mặc tháng năm trôi đi, từ một thiếu niên khí khái hiên ngang biến thành trung niên phong sương. Chỉ bốn tháng trước thôi, hắn lại một lần nữa thất bại, ảm đạm rời khỏi chốn thương tâm này. Nay dẫu đã nghĩ thông nhiều điều, nhưng lần nữa đặt chân đến đây, trong lòng cũng chẳng tránh được ngổn ngang.
Bất quá, nghĩ đến chuyến này chẳng phải run rẩy đi thi mà là mang theo cả nhà đến Quốc Tử Giám ở kinh thành để tiếp tục đèn sách, nét u uất nơi khóe mắt, đuôi mày liền tan đi nhiều. Lại nghĩ đến việc thê tử, nhi nữ chưa từng thấy qua tòa thành tráng lệ này, trong lòng hắn dâng trào hứng khởi, chẳng ngại gió tuyết mà xuống xe.
“Thanh Kiểu! Hạc Linh! Hai chị em con vẫn mong mỏi được thấy Kinh sư, giờ đã đến rồi đó. Trong xe đã sưởi đủ lò, mở cửa sổ mà nhìn xem đi!” Vị trung niên phong nhã, mặc kệ tuyết phủ kín mặt, đầy hào hứng gõ lên vách xe sau. Một cỗ xe vang ra tiếng trẻ con reo hò, nhưng lập tức bị giọng phụ nữ cằn nhằn chặn lại; cỗ xe kia thì cửa sổ bật mở, để lộ gương mặt tú lệ của nữ nhi.
Trương Thanh Kiểu khoác áo gấm màu đỏ thẫm, càng tôn sắc diện hồng hào; gương mặt trắng mịn vây quanh bởi lớp lông thỏ trắng muốt, nhìn càng thêm đáng yêu. Nàng ngước mắt nhìn bức tường thành cao vút phía xa, rồi đưa mắt về người cha tuyết phủ đầy mình:
“Cha, gió rét thấu xương, chi bằng quay lại xe rồi thong thả mà ngắm cảnh.”
Trương Loan cười ha hả. Nữ nhi này vốn là đứa con đầu lòng, lại do chính tay hắn dạy dỗ khôn lớn, là bảo bối trong lòng. Dù con gái có nói gì, đáp án của hắn cũng chỉ có “được, được, được”, huống chi nay còn là lời quan tâm? Hắn dặn dò vài câu, lại nhắc nha hoàn phải cẩn thận kẻo để tiểu thư bị chen lấn, rồi tự quay về xe.
Tuyết vẫn rơi lác đác, nhưng cảnh nhộn nhịp ngoài thành chẳng kém ngày thường. Băng tuyết bị bánh xe, bước chân người qua lại giẫm thành nước đục; đường sá bùn lầy kéo dài hun hút, hai bên san sát cửa tiệm, nhà dân; người qua kẻ lại, thương nhân tấp nập, tựa như một tòa “thành ngoài thành”.
Đoàn người nhà họ Trương đi thêm nửa canh giờ, mới đến cửa thành. Thanh Kiểu ngước nhìn ba chữ “Đông Trực Môn”, trong mắt phảng phất hiện lên cảnh tượng mấy trăm năm sau xe ngựa dập dìu, ánh nhìn thoáng xao động. Lại nhìn cảnh trước mắt, xe ngựa, người đi kẻ lại đông đúc, cũng coi là một phen náo nhiệt.
Qua Đông Trực Môn, xe ngựa của nhà họ Trương lại chậm rãi đi hơn một canh giờ, cuối cùng đến Chiêu Hồi Tĩnh Cung phường ở phía bắc Hoàng thành. Trong phường cửa hiệu san sát, lại có mấy ngõ hẻm quanh co giao thoa. Nhà họ Trương từ lâu đã sắm sẵn một tòa tứ hợp viện ở ngõ Bông, chẳng mấy chốc đoàn xe đã tới nơi.
Tòa tứ hợp viện này vốn là chỗ dừng chân của tộc nhân họ Trương mỗi khi vào kinh dự thi, quanh năm có gia nhân chăm nom. Lúc này nghe tiếng xe ngựa ngoài cửa, bèn tức khắc ra nghênh đón. Trương Loan ba năm một lần tới ở, tất nhiên quá quen thuộc, liền phân phó họ cùng tùy tùng chuyển hành lý.
Về phần phu nhân Kim thị, vừa nhìn viện tử nhỏ hẹp này liền nhíu mày:
“Chỗ này cũng quá chật, sao đủ cho ngần ấy người ở?” Ở phủ Trương, họ vốn ở viện rộng hai dãy, lại có vườn hoa thưởng ngoạn. Nay chỗ ở bí bách thế này, nhìn thôi cũng đã thấy ngột ngạt.
“Chen chúc một chút cũng đủ.” Trương Loan đã có tính toán, cười đáp:
“Chúng ta ở chính phòng, Thanh Kiểu ở tây sương phòng, Hạc Linh ở đông sương phòng. Nha hoàn theo chủ tử, tùy tùng gia nhân thì sắp xếp ở dãy đối diện. Chính phòng lại ngăn thêm gian tây thứ để làm thư phòng cho ta.”
Kim thị vẫn thấy không vừa ý, song mùa đông giá rét, còn biết tìm đâu được viện tử nào khá hơn? Huống hồ, kinh thành vốn vật giá đắt đỏ, nhất là nhà cửa. Trong tay chẳng dư nhiều tiền, họ chỉ có thể gắng giữ lấy chút thể diện mà thôi.
Lúc này Thanh Kiểu cũng xuống xe, đứng nơi cổng nhìn vào, lại thấy “tuy nhỏ mà đủ”. Dù chỉ là viện một dãy, song được quét tước sạch sẽ, trông vẫn thoáng đãng. Trong sân có trồng hoa cỏ, góc viện còn có cây mai đang nở, tỏa hương dìu dịu, cũng tính là có chút thi vị. Nàng quay đầu, nở nụ cười tươi:
“Cha, viện này nhỏ nhắn tinh xảo, con thấy rất tốt.”
Nghe con gái khen ngợi, Trương Loan liền gạt bỏ hết bất mãn của Kim thị, lại thấy thằng con trai mập mạp vui mừng chạy vào sân nghịch tuyết, thì bật cười xoa râu:
“Con thích là được rồi.”
“Có điều, con cho rằng thư phòng đặt trong chính phòng cũng hơi bất tiện.” Thanh Kiểu lại nói, đưa mắt về phía đệ đệ đang nhảy nhót trong sân, “Chính phòng là nơi cha và mẹ ở, người ra kẻ vào, khó tránh quấy nhiễu cha đọc sách. Hay là để Hạc ca ở gian tây thứ của chính phòng, còn đông sương phòng thì làm thư phòng, cha cũng được yên tĩnh.”
Trương Loan đang định gật đầu, thì Kim thị đã vội chen lời:
“Hạc ca còn nhỏ, chẳng thể rời khỏi ta, sao ta nỡ để nó ở một mình trong sương phòng?” Nói rồi, bà ôm chầm lấy thằng bé đi ngang, âu yếm xoa đầu nó, như thể đứa con sáu tuổi này vẫn chỉ là trẻ lên ba.
Có lẽ thấy bị ôm giữ quá chặt, thằng bé mập ú có phần bực bội, liền vùng ra, chạy theo tiểu đồng nghịch tuyết. Kim thị chẳng lấy đó làm phiền, chỉ cười nhìn bóng con, như thể nó làm gì trong mắt bà cũng đều là tốt cả.
Thấy vậy, Thanh Kiểu ánh mắt chợt lóe, khẽ mỉm cười:
“Cha, mẹ, trời cũng không còn sớm, hãy mau thu xếp an bài thôi.”
Mười mấy cỗ xe hành lý, việc sắp xếp đâu dễ. Ngày đầu, bọn nha hoàn gia nhân cũng chỉ kịp thu dọn chính phòng cùng tây sương phòng để chủ tử yên ổn nghỉ ngơi. Lại qua mấy hôm, mới xong việc dọn dẹp, mọi người đều yên ổn vào chỗ. Khi ấy cũng đã cận kề năm mới, ai nấy lại bận rộn chuẩn bị đón tết.
